Różne badania dostępne w Narodowych Instytutach Zdrowia (NIH) w Stanach Zjednoczonych analizowały rolę żywienia w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Ich wyniki sugerują, że zbilansowane odżywianie może stanowić wsparcie w ramach kompleksowego leczenia.


Choroba afektywna dwubiegunowa charakteryzuje się znaczącymi zmianami nastroju, energii, aktywności oraz zdolności koncentracji. Może wpływać na życie emocjonalne, fizyczne, zawodowe i społeczne osoby, która jej doświadcza.


W pewnych okresach pojawiają się epizody depresyjne. W innych mogą występować okresy manii lub hipomanii, z euforią, mniejszą potrzebą snu, przyspieszonym tokiem myślenia, impulsywnością albo energią większą niż zwykle.


Zmiany te nie tylko zakłócają codzienne życie. Mogą także utrudniać odpoczynek, organizację posiłków, aktywność fizyczną i dbanie o inne problemy zdrowotne. Dlatego codzienne nawyki mogą być cennym uzupełnieniem, choć nigdy nie zastępują opieki medycznej ani zaleconego leczenia.


Dieta DASH a choroba afektywna dwubiegunowa: jaką zależność bada nauka


Analizowane badania wykazały możliwe związki między jakością diety, zdrowiem metabolicznym a przebiegiem choroby afektywnej dwubiegunowej. Wśród interesujących wzorców żywieniowych znajduje się dieta DASH, której nazwa pochodzi od Dietary Approaches to Stop Hypertension.


Ten plan żywieniowy został pierwotnie opracowany w celu zapobiegania nadciśnieniu lub jego kontrolowania. Opiera się na świeżych produktach, błonniku, białku dobrej jakości oraz ograniczeniu nadmiaru sodu, cukrów i tłuszczów nasyconych.


Osoby z chorobą afektywną dwubiegunową mogą być bardziej narażone na otyłość, nadciśnienie, cukrzycę typu 2 lub choroby sercowo-naczyniowe. W niektórych przypadkach znaczenie mają siedzący tryb życia, zaburzenia snu, nieregularne odżywianie lub określone leki. Z tego powodu dbanie o zdrowie układu sercowo-naczyniowego również jest częścią ogólnego dobrostanu.


Nie oznacza to, że ciśnienie krwi bezpośrednio powoduje zmiany nastroju ani że dieta DASH może wyleczyć chorobę afektywną dwubiegunową. Dostępne dowody wskazują na jej możliwą rolę uzupełniającą, lecz nadal potrzebne są dalsze badania, aby ustalić konkretne zalecenia.


Zalecane produkty w zbilansowanej diecie


Dieta DASH stawia na różnorodne połączenie produktów. Należą do nich:



  • Produkty pełnoziarniste, takie jak owies, brązowy ryż czy pełnoziarnisty chleb.

  • Ryby i chude mięso.

  • Jajka.

  • Niskotłuszczowe produkty mleczne, jeśli są dobrze tolerowane.

  • Produkty sojowe i inne źródła białka roślinnego.

  • Orzechy i nasiona, w umiarkowanych porcjach.

  • Świeże owoce i warzywa.


Produkty te dostarczają białka, błonnika, witamin, minerałów i zdrowych tłuszczów. Pomagają także utrzymać energię przez cały dzień oraz wspierają ogólny stan zdrowia.


W praktyce nie musisz zmieniać całego sposobu odżywiania z dnia na dzień. Możesz zacząć od prostych zmian: dodać warzywo do posiłku, zastąpić rafinowany produkt zbożowy pełnoziarnistym albo wybrać owoce i orzechy zamiast produktów bardzo słodzonych.


Jeśli dodatkowo potrzebujesz zadbać o parametry sercowo-naczyniowe, może Ci pomóc lektura artykułu o tym, jak kontrolować cholesterol dzięki roślinom strączkowym.


Ruch, sen i regularność posiłków


Regularna aktywność fizyczna może pomagać w utrzymaniu zdrowej masy ciała, zmniejszaniu stresu i poprawie odpoczynku. Może również przynosić poczucie dobrostanu, choć jej efekty różnią się w zależności od osoby.


Nie trzeba zaczynać od wymagających treningów. Spacerowanie, pływanie, taniec czy jazda na rowerze mogą być dobrymi opcjami. Najważniejsze jest wybranie aktywności bezpiecznej i możliwej do utrzymania, dostosowanej do Twojej kondycji fizycznej oraz zaleceń specjalistów ochrony zdrowia.


Warto także zachowywać względnie stałe pory jedzenia i snu. Brak snu oraz nagłe zmiany rutyny mogą wpływać na równowagę emocjonalną. Przewidywalna codzienna struktura zazwyczaj ułatwia dbanie o siebie.


Produkty i substancje, które warto ograniczyć


Analizowane badania wskazują, że warto ograniczać nadmierne spożycie słodyczy, soli, słodzonych napojów i alkoholu. Produkty te mogą szkodzić zdrowiu metabolicznemu i sercowo-naczyniowemu, a ponadto wypierać bardziej odżywcze pokarmy.


Alkohol zasługuje na szczególną uwagę. Może zaburzać sen, wpływać na nastrój i wchodzić w interakcje z niektórymi lekami. Jeśli przyjmujesz leki, przed spożyciem alkoholu skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.


Warto również ograniczyć zachodni sposób odżywiania oparty na dużej ilości czerwonego i przetworzonego mięsa, tłuszczów trans, tłuszczów nasyconych oraz rafinowanych węglowodanów. Jego częste stosowanie wiąże się z większym ryzykiem otyłości, cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych.


Jako alternatywę możesz poznać dietę śródziemnomorską, która może pomóc żyć dłużej — inny model żywienia, w którym priorytetem są warzywa, rośliny strączkowe, pełnoziarniste produkty zbożowe, ryby i oliwa z oliwek.


Co mówią wykorzystane źródła naukowe


Do przygotowania tego artykułu wykorzystano następujące przeglądy naukowe:



Publikacje te analizują związek między odżywianiem, zdrowiem metabolicznym a chorobą afektywną dwubiegunową. Ich wnioski są obiecujące, jednak nie dowodzą, że konkretna dieta może zastąpić psychoterapię, leki lub opiekę psychiatryczną.


Zbilansowana dieta, w połączeniu z regularną aktywnością fizyczną, odpoczynkiem i kontrolami lekarskimi, może przyczynić się do lepszej jakości życia. Zalecenia powinny być dostosowane do Twoich potrzeb, możliwych chorób, przyjmowanych leków i nawyków.


Jeśli masz chorobę afektywną dwubiegunową i chcesz zmienić dietę, najpierw porozmawiaj ze swoim psychiatrą, lekarzem lub dietetykiem. Nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na własną rękę. Specjalista może pomóc Ci wprowadzić te nawyki w bezpieczny i realistyczny sposób.


Aby dalej czytać o odżywianiu i zdrowiu mózgu, możesz sprawdzić, jak walczyć z chorobą Alzheimera.