Często mówi się, że „jesteśmy tym, co jemy”. W ostatnich latach to zdanie nabrało szerszego znaczenia dzięki badaniom nad związkiem między jelitami a mózgiem.


Połączenie to nie zależy wyłącznie od spożywanych produktów. Wpływa na nie również złożona społeczność mikroorganizmów żyjących w jelitach, znana jako mikrobiota przewodu pokarmowego. Jej skład może oddziaływać na różne procesy zachodzące w organizmie, choć wciąż pozostaje wiele pytań bez odpowiedzi.


Prebiotyki a pamięć w procesie starzenia się


Niedawne badanie wykazało, że niektóre suplementy prebiotyczne mogą pozytywnie wpływać na pamięć osób starszych. Badacze zwrócili uwagę na dwie substancje: inulinę oraz fruktooligosacharydy (FOS). Obie są stosunkowo tanie i łatwo dostępne.


Związki te należą do błonnika pokarmowego. Nasz organizm nie potrafi ich całkowicie strawić, dlatego docierają do jelit i stanowią pożywkę dla określonych korzystnych bakterii. Z tego powodu uznaje się je za prebiotyki.


Nie należy mylić ich z probiotykami. Probiotyki zawierają żywe mikroorganizmy, natomiast prebiotyki to substancje wspierające wzrost lub aktywność określonych bakterii jelitowych.


Błonnik można znaleźć także w wielu produktach spożywczych. Mniej typowym przykładem jest pigwa – owoc bogaty w błonnik, który jest rzadko spożywany. Mimo to pełnowartościowy produkt spożywczy i skoncentrowany suplement nie są równoważne ani nie muszą wywoływać takich samych efektów.


Jak przeprowadzono badanie z udziałem bliźniąt powyżej 60. roku życia


W badaniu wzięły udział 72 osoby, podzielone na 36 par bliźniąt. Większość stanowiły kobiety, a wszyscy uczestnicy mieli ponad 60 lat.


Naukowcy losowo przydzielili każdego członka pary do jednej z dwóch grup. Jedno z bliźniąt otrzymywało codziennie sproszkowany suplement zawierający błonnik prebiotyczny i białko. Drugie otrzymywało placebo zawierające wyłącznie białko.


Wybór bliźniąt umożliwił porównanie osób o podobnym podłożu genetycznym i zbliżonych wczesnych doświadczeniach życiowych. Pomaga to kontrolować niektóre różnice indywidualne, choć nie eliminuje wszystkich czynników, które mogą wpływać na wyniki.


Po 12 tygodniach uczestnicy przeszli ocenę pamięci podobną do testów stosowanych w celu wykrywania wczesnych oznak choroby Alzheimera.


Jakie poprawy zaobserwowano w pamięci


Bliźnięta przyjmujące suplement z inuliną lub FOS uzyskały lepsze wyniki w teście pamięci niż osoby otrzymujące placebo. Wynik wzbudził zainteresowanie, ponieważ wskazuje na możliwy, dostępny sposób wspierania funkcji poznawczych w procesie starzenia się.


Zespół badał także, czy suplement wywoływał zmiany siły lub masy mięśniowej. W tym zakresie nie stwierdzono istotnych różnic między grupami.


Wyniki opublikowano w czasopiśmie naukowym Nature Communications. Nie oznacza to jednak, że inulina lub FOS zapobiegają chorobie Alzheimera, leczą problemy z pamięcią albo działają tak samo u wszystkich osób.


Jest to małe badanie o krótkim czasie trwania. Potrzebne będą badania z większą liczbą uczestników, bardziej zróżnicowanymi grupami i dłuższą obserwacją, aby potwierdzić ten efekt oraz poznać jego znaczenie w codziennym życiu.


Jak mikrobiom jelitowy łączy się z mózgiem


Możliwy związek między suplementami błonnika a funkcjami poznawczymi może być powiązany z ich działaniem prebiotycznym. W trakcie badania wykryto zmiany w mikrobiocie jelitowej, w tym wzrost liczebności bakterii z rodzaju Bifidobacterium, uznawanych w określonych kontekstach za korzystne.


Bakterie te metabolizują niektóre rodzaje błonnika i wytwarzają związki, które mogą uczestniczyć w procesach metabolicznych, odpornościowych i nerwowych. Tę komunikację między układem pokarmowym a układem nerwowym zwykle nazywa się osią jelita–mózg.


Idea, że mikrobiom może wpływać na różne aspekty zdrowia, nie jest nowa. Wcześniejsze badania również łączyły zmiany w diecie lub metody postu ze zmianami mikrobioty i określonymi wzorcami aktywności mózgu.


Mimo to samo powiązanie nie dowodzi bezpośredniej relacji przyczynowo-skutkowej. Naukowcy nadal starają się zrozumieć, jakie mikroorganizmy biorą w tym udział, jakie substancje wytwarzają i w jaki sposób te sygnały mogą wpływać na pamięć.


Czy warto przyjmować suplementy inuliny lub FOS?


Wyniki te są obiecujące, ale nie uzasadniają rozpoczęcia suplementacji bez oceny własnej sytuacji. Inulina i FOS mogą powodować gazy, wzdęcia lub dolegliwości trawienne, zwłaszcza gdy są spożywane w dużych ilościach albo wprowadzane nagle.


Jeśli masz chorobę układu pokarmowego, przyjmujesz leki lub zauważasz utrzymujące się zmiany w pamięci, skonsultuj się ze specjalistą ochrony zdrowia. Właściwa ocena pozwala wykluczyć problemy ze snem, stres, niedobory żywieniowe, skutki działania leków lub inne przyczyny, które także mogą wpływać na zdolność zapamiętywania.


Podczas gdy nauka prowadzi dalsze badania, możesz dbać o swój mózg za pomocą nawyków, które już mają silniejsze potwierdzenie: stosować urozmaiconą dietę, regularnie się ruszać, wystarczająco spać, pielęgnować relacje społeczne i stymulować umysł aktywnościami, które sprawiają Ci przyjemność.


Mikrobiota otwiera fascynującą drogę do zrozumienia starzenia się. Nie oferuje magicznych rozwiązań, ale przypomina o czymś cennym: zdrowie mózgu również buduje się dzięki małym codziennym nawykom. 🧠