Serce jest narządem życiowo ważnym, ale też bardzo wrażliwym na to, czego doświadczamy. Według Argentyńskiego Towarzystwa Kardiologicznego (SAC) i Argentyńskiej Fundacji Kardiologicznej (FCA) w niektórych przypadkach może ono dosłownie „pęknąć”, choć nie w tym romantycznym sensie, jaki zwykle sobie wyobrażamy.

To ostrzeżenie często nabiera siły w przeddzień Dnia Zakochanych. Nie po to, by straszyć, ale by przypomnieć coś ważnego: silne emocje także mogą wpływać na ciało. Rozstanie, strata, gwałtowna kłótnia, bolesne zaskoczenie czy okres dużego stresu mogą odcisnąć ślad na zdrowiu układu sercowo-naczyniowego.

W dniach takich jak Walentynki wiele osób odczuwa większą presję, nostalgię lub smutek. Jeśli ten temat porusza Cię na poziomie emocjonalnym, może też pomóc Ci przeczytać jaka jest Twoja miłość według znaku zodiaku w Walentynki, jako bardziej symboliczne i emocjonalne spojrzenie na miłość.

Czym jest zespół złamanego serca, czyli zespół Takotsubo

Zespół Takotsubo, powszechnie znany jako zespół złamanego serca, to schorzenie kardiologiczne opisane w Japonii w latach 90. XX wieku.

Nazwa Takotsubo wynika z tego, że podczas epizodu serce może zmieniać swój kształt. W szczególności część lewej komory uwypukla się i przybiera wygląd podobny do japońskiego naczynia służącego do łapania ośmiornic: szerokiego u podstawy i wąskiego przy szyjce.

Ta zmiana nie jest jedynie metaforą. To fizyczna reakcja serca na uraz lub silny stres. Dlatego, choć nazwa brzmi poetycko, jest to stan medyczny wymagający profesjonalnej oceny.

Dlaczego może pojawić się po silnych emocjach

Dr Salvatori, cytowana przez SAC i FCA, podkreśliła fundamentalną rolę relacji między mózgiem a sercem. Dziś wiemy, że nie możemy całkowicie oddzielić tego, co emocjonalne, od tego, co fizyczne. To, co czujemy, wyraża się także w ciele.

W obliczu nagłego stresu, fizycznego lub emocjonalnego, organizm może uwolnić dużą ilość adrenaliny i innych hormonów stresu. U niektórych osób taki wyrzut może tymczasowo wpłynąć na pracę serca.

Dlatego o zespole złamanego serca mówi się w sytuacjach takich jak:

  • rozstanie lub utrata bliskiej osoby;
  • śmierć kogoś ukochanego;
  • bardzo gwałtowna kłótnia;
  • nieoczekiwana wiadomość;
  • wypadek, operacja lub ostra choroba;
  • długotrwałe okresy lęku, niepokoju lub przeciążenia emocjonalnego.

Nie oznacza to, że każdy smutek zachoruje serce. Ale przypomina nam, że utrzymujący się stres zasługuje na uwagę, tak samo jak ciśnienie tętnicze, cholesterol czy poziom glukozy.

Kto jest bardziej narażony na zespół Takotsubo

Badanie opublikowane przez Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) wykazało, że kobiety w średnim wieku i starsze mają nawet 10 razy większe ryzyko wystąpienia tego zespołu niż mężczyźni lub młode kobiety.

Najczęściej obserwuje się go u kobiet po menopauzie. Mimo to może wystąpić także u innych osób, zwłaszcza gdy obecne są czynniki ryzyka lub bardzo intensywne sytuacje emocjonalne.

Według specjalistów niektórych czynników nie da się zmienić, takich jak wiek czy pewne obciążenia genetyczne. Są jednak też takie, nad którymi możemy lepiej pracować w codziennym życiu.

Do czynników związanych z tym zespołem należą:

  • nadciśnienie tętnicze;
  • dyslipidemia lub zaburzenia cholesterolu;
  • palenie tytoniu;
  • cukrzyca;
  • otyłość;
  • przewlekły stres;
  • depresja lub utrzymujący się smutek;
  • emocjonalna izolacja lub brak wsparcia.

Te czynniki psychospołeczne nie zawsze pojawiają się w badaniu krwi, ale też mają znaczenie. Czasem ktoś „ma dobre wyniki” w podstawowych badaniach, a jednak żyje w wyczerpaniu, niepokoju lub bez przestrzeni na prawdziwy odpoczynek.

Objawy zespołu złamanego serca, których nie wolno ignorować

Zespół Takotsubo może bardzo przypominać zawał mięśnia sercowego. Dlatego tak ważne jest, by go nie bagatelizować.

Najczęstsze objawy to ból w klatce piersiowej, duszność, zmiany w elektrokardiogramie i podwyższenie enzymów sercowych. Mogą też pojawić się uczucie ucisku, pocenie się, nudności, osłabienie lub silny lęk.

Główna różnica polega na tym, że w wielu przypadkach cewnikowanie serca pokazuje, iż tętnice wieńcowe nie są zablokowane, jak dzieje się to w zawale spowodowanym chorobą miażdżycową. Mimo to może występować zmniejszenie przepływu krwi do koniuszka serca oraz czasowe osłabienie jego skurczu.

Dobra wiadomość jest taka, że przy odpowiedniej opiece serce zwykle odzyskuje prawidłową pracę po kilku tygodniach. Nie oznacza to jednak, że możesz czekać w domu, jeśli pojawią się objawy. Ból w klatce piersiowej i duszność zawsze wymagają pilnej konsultacji.

Leczenie i profilaktyka: dbanie o serce to także dbanie o emocje

Leczenie zależy od konkretnego przypadku i powinien je wskazać zespół medyczny. Może obejmować leki kontrolujące czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, takie jak nadciśnienie, cholesterol, cukrzyca czy inne współistniejące schorzenia.

Pomocne może być także wsparcie psychologiczne. Terapia poznawczo-behawioralna na przykład może pomóc rozpoznać wzorce stresu, uporządkować myśli, regulować emocje i budować zdrowsze narzędzia do przechodzenia przez trudne chwile.

Nie chodzi o to, by „nic nie czuć”. To byłoby niemożliwe. Chodzi o to, by nauczyć się unosić to, co czujesz, tak aby Twoje ciało nie pozostawało stale w stanie alarmu. Czasem coś tak prostego jak poproszenie o pomoc na czas potrafi bardzo wiele zmienić.

Na co dzień mogą pomóc następujące praktyki:

  • regularne kontrole lekarskie;
  • niesamowolne odstawianie leków bez zalecenia specjalisty;
  • regularny ruch dostosowany do Twoich możliwości;
  • odpowiednia ilość snu;
  • ograniczenie tytoniu i alkoholu;
  • rozmowa z kimś zaufanym o tym, co boli;
  • szukanie wsparcia terapeutycznego, jeśli smutek lub stres stają się przewlekłe.

Badano także inne czynniki, takie jak przewlekłe nadużywanie alkoholu czy długotrwałe stosowanie niektórych leków w określonych kontekstach. Dlatego jeśli masz wątpliwości dotyczące swojego leczenia lub nawyków, najlepiej omówić je z lekarką lub lekarzem.

Walentynki, miłość i zdrowie emocjonalne

Walentynki mogą być pięknym dniem dla niektórych osób, a dla innych bardzo trudnym. Mogą budzić ekscytację, ale też uruchamiać wspomnienia, żałobę, samotność lub porównywanie się z innymi.

Jeśli przechodzisz rozstanie, stratę lub wrażliwy moment, nie wymagaj od siebie, by wszystko było dobrze tylko dlatego, że kalendarz mówi, iż „powinnaś” lub „powinieneś” świętować. Twoje emocjonalne serce także potrzebuje odpoczynku, troski i cierpliwości 💗.

A jeśli pojawią się objawy fizyczne, takie jak ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenie, silne kołatanie serca lub niepokojące Cię dziwne uczucie, nie przypisuj ich wyłącznie nerwom. Skonsultuj się natychmiast. Dbanie o serce to także słuchanie go, gdy prosi o pomoc.